Wpływ doboru linera na rozkład nacisku, dolegliwości bólowe i komfort chodu u pacjenta po amputacji udowej.
STUDIUM PRZYPADKU PRZEPROWADZONE PRZEZ:
TOYOKAZU TAKEUCHI, PhD., CPO
KEIZO YAMAMOTO, PhD
Liner protetyczny odgrywa kluczową rolę w interakcji między kikutem a lejem protezowym. Liner nie jest jedynie warstwą oddzielającą skórę od leja protezowego — może bezpośrednio wpływać na rozkład nacisku, stabilność, komfort, a ostatecznie także na jakość chodu.
W niedawno przeprowadzonej ocenie przypadku klinicznego przeanalizowano tę zależność u osoby po amputacji na poziomie uda, która odczuwała znaczny ból podczas chodzenia. W ramach oceny porównano kilka technologii linerów oraz przeprowadzono pomiary nacisku podczas chodzenia, aby lepiej zrozumieć, w jaki sposób dobór linera wpływał na siły działające w szczególnie wrażliwym obszarze kikuta.
WYZWANIE KLINICZNE
Użytkownik zgłosił się z bardzo krótkim kikutem po amputacji na poziomie uda. Początkowo wokół dystalnego końca kikuta pozostawała wystarczająca ilość tkanek miękkich, zapewniających odpowiednią ochronę. Z czasem jednak dochodziło do postępującego zaniku tkanek miękkich, przez co dystalna wyniosłość kostna stawała się coraz bardziej wystająca.
Przy każdym kroku ta wyniosłość kostna wielokrotnie stykała się z wewnętrzną ścianą leja protezowego, powodując miejscowy ucisk i znaczny ból podczas chodzenia. Dolegliwości zaczęły negatywnie wpływać zarówno na komfort chodzenia, jak i na sprawność funkcjonalną.
Podczas zginania kończyny wystający fragment kości stawał się jeszcze bardziej widoczny, co uwidaczniało niewielką ilość tkanek miękkich chroniących dystalną część kikuta przed powtarzającymi się obciążeniami wewnątrz leja protezowego. Uznano, że ten miejscowy ucisk był główną przyczyną bólu odczuwanego przez użytkownika przy każdym kroku.
POCZĄTKOWA POPRAWA DZIĘKI DOBOROWI LINERA
Użytkownik zgłosił znaczne zmniejszenie bólu wyłącznie dzięki odpowiedniemu doborowi linera — bez konieczności modyfikacji leja protezowego ani stosowania dodatkowej wyściółki.
Obserwacja ta nasunęła istotne pytanie kliniczne: czy za tę poprawę mogły odpowiadać właściwości samego linera w zakresie rozkładu nacisku? W celu dalszej oceny przeprowadzono obiektywną analizę z wykorzystaniem pomiarów instrumentalnych wykonywanych podczas chodu.
POMIAR NACISKU PODCZAS CHODU
Czujnik nacisku umieszczono w miejscu, w którym wystający fragment kości w dystalnej części kikuta stykał się ze ścianą leja protezowego. Następnie użytkownik wykonywał próby chodu w zwykłych warunkach, przy czym dla każdego z zastosowanych linerów rejestrowano około 20 sekund danych pomiarowych.
Ocenie poddano trzy rodzaje linerów: dostępny na rynku liner silikonowy, EasyGel oraz OptiGel. Dane dotyczące nacisku rejestrowano przez cały cykl chodu, aby ilościowo ocenić obciążenie bolesnego obszaru dystalnego kikuta oraz ustalić, czy odczuwana przez użytkownika poprawa znajduje również potwierdzenie w pomiarach instrumentalnych.
WYNIKI: NAJNIŻSZE ZMIERZONE WARTOŚCI UZYSKANO DLA OPTIGEL
Wyniki pomiarów potwierdziły poprawę obserwowaną klinicznie u użytkownika. W przypadku dostępnego na rynku linera silikonowego odnotowano najwyższe wartości spośród trzech badanych linerów. EasyGel zmniejszał działające siły w porównaniu z linerem silikonowym, natomiast w przypadku OptiGel odnotowano najniższe wartości podczas chodu w ocenianych warunkach.
Porównanie zmierzonych wartości siły dla dostępnego na rynku linera silikonowego, EasyGel i OptiGel. Każdy punkt odpowiada pojedynczemu pomiarowi, natomiast romb oznacza wartość średnią.
Wyniki pomiarów były zgodne z odczuciami użytkownika: mniejsze obciążenie bolesnego obszaru dystalnego kikuta wiązało się z większym komfortem i zmniejszeniem bólu podczas chodu. Co istotne, poprawę tę uzyskano bez konieczności modyfikacji leja protezowego ani stosowania dodatkowej wyściółki.
CO OCENA WYKAZAŁA NA TEMAT ODCZUĆ ZWIĄZANYCH Z UŻYTKOWANIEM LINERA
Jednym z najciekawszych wniosków z przeprowadzonej oceny była zależność między tym, jakie wrażenie liner sprawia przy dotyku, a jego właściwościami podczas dynamicznego obciążenia w trakcie chodu. OptiGel jest stosunkowo sztywny i stabilny w dotyku, podobnie jak linery silikonowe. EasyGel natomiast przy ocenie manualnej może sprawiać wrażenie bardziej podatnego na odkształcenia.
Jednak podczas chodu OptiGel skuteczniej rozkładał nacisk, a uzyskane wartości pomiarowe były niższe niż w przypadku EasyGel oraz dostępnego na rynku linera silikonowego.
Wrażenia uzyskane podczas oceny manualnej nie muszą korelować ze skutecznością dynamicznego zarządzania naciskiem podczas chodu.
Wyniki pomiarów były zgodne z odczuciami użytkownika: mniejsze obciążenie bolesnego obszaru dystalnego kikuta wiązało się z większym komfortem i zmniejszeniem bólu podczas chodu. Co istotne, poprawę tę uzyskano bez konieczności modyfikacji leja protezowego ani stosowania dodatkowej wyściółki.
RÓWNOWAGA MIĘDZY STABILNOŚCIĄ A ROZKŁADEM NACISKU
Dobór linera protetycznego bywa niekiedy postrzegany jako kompromis między stabilnością i kontrolą z jednej strony a amortyzacją i równomiernym rozkładem nacisku z drugiej. W przeprowadzonej ocenie OptiGel zmniejszał miejscowe obciążenie, zachowując jednocześnie poczucie pewnego i stabilnego dopasowania, jakiego oczekuje się od linera protetycznego — wspierając tym samym stabilność i kontrolę, równomierny rozkład nacisku, komfort użytkownika oraz sprawność chodu.
Punktem wyjścia w tym przypadku był prosty, lecz istotny problem kliniczny: użytkownik z bardzo krótkim kikutem po amputacji na poziomie uda odczuwał ból przy każdym kroku wskutek powtarzającego się kontaktu wystającego fragmentu kości w dystalnej części kikuta z lejem protezowym.
Początkową poprawę u użytkownika uzyskano dzięki zastosowaniu żelowych linerów ALPS, bez konieczności modyfikacji leja protezowego ani stosowania dodatkowej wyściółki. Późniejsze pomiary podczas chodu potwierdziły różnice między badanymi linerami. Najniższe wartości odnotowano dla OptiGel.
Co być może najważniejsze, przypadek ten pokazuje, że nie zawsze trzeba wybierać między stabilnością a równomiernym rozkładem nacisku. OptiGel zachowywał odpowiednią sztywność i stabilność, a jednocześnie skutecznie rozkładał nacisk podczas chodu. Takie połączenie może mieć szczególne znaczenie w przypadku wrażliwych obszarów kikuta, wystających fragmentów kości oraz innych problemów związanych z miejscowym przeciążeniem.
Uwaga dotycząca tej oceny: W artykule przedstawiono wyniki indywidualnej oceny przypadku klinicznego osoby po amputacji na poziomie uda. Wyniki te odnoszą się do warunków opisanych w niniejszym materiale. Rezultaty mogą być różne u poszczególnych pacjentów.
